Odliczanie vat’u od aut i paliwa po 1.stycznia 2011 roku

Z dniem 1. stycznia 2011 roku – po bardzo krótkim vacatio legis – wchodzą w życie nowe zasady odliczania podatku od towarów i usług od nabywanych samochodów oraz od paliw, służących do napędu samochodów. Nowe regulacje zostały zawarte w ustawie z dnia 16. grudnia 2010 roku o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym, opublikowanej w Dzienniku Ustaw nr 247 pod pozycją 1652 z dnia 27. grudnia 2010 roku. Sposób skonstruowania tego aktu prawnego wskazuje, że – wbrew zapowiedziom – te nowe zasady wcale nie mają charakteru tymczasowego. Przepisy tej ustawy, dotyczące ograniczeń w odliczaniu podatku od towarów i usług od nabywanych samochodów oraz od paliw, służących do napędu samochodów, można podzielić na trzy części:

• spec-przepisy, które rzeczywiście przejściowo wprowadzają omawiane ograniczenia, w okresie od 1.01.2011 roku do 31.12.2012 roku (art. 3 – 6 ustawy);
• przepisy noweli ustawy o podatku od towarów i usług, które – zgodnie z art. 9 pkt. 3 uchwalonej ustawy – wchodzą w życie z dniem 01.01.2013 roku (art. 1 ustawy);
• przepisy noweli ustawy o transporcie drogowym, które – zgodnie z art. 9 omawianej ustawy – wchodzą w życie z dniem 01.10.2011 roku (art. 2 ustawy).

Szczególnie przepisy przywołane wyżej w punkcie 1 i 2, a zwłaszcza termin ich wejścia w życie, wskazują na bezpośredni zamiar ustawodawcy wprowadzenia nie przejściowych, lecz trwałych zmian.

Odliczanie podatku naliczonego od nabywanych samochodów.

Nowe zasady dotyczą głównie tzw. aut z kratką, czyli samochodów innych niż osobowe, o dopuszczalnej ładowności powyżej 500 kg. Po 1 stycznia 2011 roku podatnik dokonujący zakupu tego typu pojazdu będzie mógł odliczyć 60% podatku naliczonego, nie więcej jednak niż 6.000 zł. Oznacza to, że auta te będą w podatku od towarów i usług traktowane tak samo jak samochody osobowe.

Równocześnie – w związku z uchyleniem ustępu 3 – 7a art. 86 ustawy z dnia 11. marca 2004 roku o podatku od towarów i usług oraz załącznika nr 9 do tej ustawy, w ust. 2 nowego art. 86a wprowadzono katalog pojazdów, dla których zachowano dotychczasowe zasady odliczania podatku naliczonego w pełnej wysokości. Według uchwalonej 16. grudnia 2010 roku ustawy, prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego będzie przysługiwało nabywcom:

1)      pojazdów samochodowych mających jeden rząd siedzeń, który oddzielony jest od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą, klasyfikowanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym do podrodzaju: wielozadaniowy, van;

2)      pojazdów samochodowych mających więcej niż jeden rząd siedzeń, które oddzielone są od części przeznaczonej do przewozu ładunków ścianą lub trwałą przegrodą i u których długość części przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona po podłodze od najdalej wysuniętego punktu podłogi pozwalającego postawić pionową ścianę lub trwałą przegrodę pomiędzy podłogą a sufitem do tylnej krawędzi podłogi, przekracza 50% długości pojazdu; do obliczenia proporcji, o której mowa w zdaniu poprzednim, długość pojazdu stanowi odległość pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a tylną krawędzią podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków, mierzona w linii poziomej wzdłuż pojazdu pomiędzy dolną krawędzią przedniej szyby pojazdu a punktem wyprowadzonym w pionie od tylnej krawędzi podłogi części pojazdu przeznaczonej do przewozu ładunków;

3)      pojazdów samochodowych, które mają otwartą część przeznaczoną do przewozu ładunków;

4)      pojazdów samochodowych, które posiadają kabinę kierowcy i nadwozie przeznaczone do przewozu ładunków jako konstrukcyjnie oddzielne elementy pojazdu;

5)      pojazdów specjalnych, jeżeli z wyciągu ze świadectwa homologacji lub z odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym, wynika, że jest to pojazd specjalny (obowiązujący w okresie: 01.01.2011 r. – 31.12.2012 r. wykaz przeznaczenia takich pojazdów został wymieniony w załączniku do omawianej ustawy nowelizującej przepisy o podatku od towarów i usług – przyp.własn.);

6)      pojazdów samochodowych konstrukcyjnie przeznaczonych do przewozu co najmniej 10 osób łącznie z kierowcą, jeżeli z dokumentów wydanych na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym wynika takie przeznaczenie.

7)      Dodatkowo odliczenie podatku naliczonego w pełnej wysokości będzie przysługiwało (ale dopiero od 1.stycznia 2013 roku) nabywcom pojazdów samochodowych innych niż wymienione wyżej w punktach: 1 – 5, w których liczba miejsc (siedzeń) łącznie z miejscem dla kierowcy wynosi:

1 – jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 425 kg,

2 – jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 493 kg,

3 lub więcej – jeżeli dopuszczalna ładowność jest równa lub większa niż 500 kg.

Powyżej przytoczone zasady stosuje się odpowiednio do importu omawianej grupy pojazdów samochodowych –  w przypadku samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, z wyłączeniem wymienionych wyżej w punktach: 1-7, kwotę podatku naliczonego stanowi 60 % kwoty wynikającej z dokumentu celnego z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34 ustawy – nie więcej jednak niż 6.000 zł.

Uchwalone ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego nie będą dotyczyły przypadków, gdy odprzedaż lub oddanie w odpłatne używanie tego typu pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze stanowi przedmiot działalności podatnika, czyli leasingodawców, przy czym w terminie do 31.12.2012 roku wykorzystanie takiego samochodu w celu oddania w odpłatne użytkowanie (w leasing – przyp.własn.) musi być zagwarantowane wyłącznie na te cele przez okres nie krótszy niż pół roku.

Dopuszczalna ładowność pojazdów oraz liczba miejsc (siedzeń) powinna wynikać z wyciągu ze świadectwa homologacji lub odpisu decyzji zwalniającej z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji, wydawanych zgodnie z przepisami prawa o ruchu drogowym. Pojazdy, które w wyciągu ze świadectwa homologacji lub w odpisie decyzji, o której mowa w zdaniu poprzedzającym, nie będą miały określonej dopuszczalnej ładowności lub liczby miejsc, będą uznawane za samochody osobowe.

Spełnienie przez auto wymagań ustawowych, umożliwiających pełne odliczenie podatku naliczonego będzie stwierdzane na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, zawierającego adnotację o spełnieniu tych wymagań.

W przypadku, gdy w pojeździe, dla którego zostało wydano wyżej powołane zaświadczenie, będą wprowadzone zmiany, w wyniku których pojazd nie będzie już  spełniał wymagań ustawowych, upoważniających do pełnego odliczenia vat’u, podatnik będzie obowiązany do skorygowania kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym dokonał odliczenia.

Identyczne zasady odliczania podatku naliczonego będą obowiązywały usługobiorców użytkujących samochody osobowe oraz inne pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, z wyłączeniem wymienionych wyżej w punktach: 1-7 na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, czyli lesingobiorców, kwotę podatku naliczonego stanowi 60 % kwoty podatku naliczonego od czynszu (raty) lub innych płatności wynikających z zawartej umowy, udokumentowanych fakturą. Suma kwot w całym okresie użytkowania samochodów i pojazdów, o których mowa w zdaniu pierwszym, dotycząca jednego samochodu lub pojazdu, nie może jednak przekroczyć kwoty 6.000 zł.

Odliczanie podatku naliczonego od paliwa służącego do napędu pojazdów samochodowych.

Poczynając od 1. stycznia 2011 roku, obowiązuje zasada, w myśl której obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, z wyłączeniem wymienionych wyżej w punktach: 1-7.

Według rządowego uzasadnienia nowe regulacje przyniosą oszczędności budżetowe w wysokości 1.800 mln zł.
W pozostałym zakresie odliczanie podatku naliczonego od nabywanych pojazdów nie ulega zmianie.